Những điều cần biết về dây đàn guitar

Khi nào nên thay dây đàn   

mayguitar-daydan1
 Trả lời: Thời điểm bạn thay dây đàn phụ thuộc vào thời lượng chơi đàn, phong cách chơi đàn (ví dụ: fingerstyle hay picking style), bạn chăm sóc dây đàn ra sao(lau dây sau khi chơi, có dùng các dung dịch hỗ trợ tuổi thọ dây đàn ko). Câu trả lời ngắn gọn nhất là: bạn nên thay dây sau 15-30 giờ chơi đàn (hơi khó khăn với điều kiện kinh tế Việt Nam nhỉ :”>)

Lý do: Khi chơi đàn, dây đàn sẽ bị dính bụi bẩn, mồ hôi từ tay người chơi. Điều này ảnh đến các vấn đề :
–   Độ rung(đàn hồi) của dây đàn(quyết định độ ngân, độ vang, độ… thẩm mĩ của tiếng đàn)
–   Các vấn đề liên quan đến tuning (dây mau bị phô trong quá trình chơi) Bụi bẩn và mồ hôi thấm qua các vòng cuốn của dây đàn(trên bè mặt dây) và ngấm sâu vào trong lõi dây, gây ra sự ăn mòn. Chơi đàn trong tình trạng tay bẩn hoặc nhiều mồ hôi, là cách “tốt và hiệu quả nhất” để …. giảm tuổi thọ dây đàn của bạn. Do đó hãy lau dây đàn cẩn thận sau mỗi lần chơi đàn, cả mặt trên và mặt dưới để tăng tuổi thọ dây đàn của bạn.(đặc biệt với dây kim loại).
Thay dây nylon vào đàn dây sắt – điều không thể!
mayguitar-daydan
 Lướt qua 1 vài topic trên forum, nhiều bạn băn khoăn khi mua đàn acoustic dây sắt về chơi bị đau tay, muốn thay dây nylon vào có được không.Câu trả lời rất ngắn gọn là không.
Lý do:
–   Nut (lược đàn): là cái chỗ ở đầu cần (giải thích tác dụng của nó hơi lười) hay có thể gọi là phím 0 (nhiều cái trong tiếng việt mình ko biết nói như nào). Do bán kính của dây nylon và dây kim loại khác nhau, nên lắp vào là hoàn toàn…. không khớp. Hiện tượng liên quan và xảy ra là tiếng đàn bị rè, ko kêu đúng nốt (tập lâu trong tình trạng này chắc hỏng tai tật nguyền guitar)
–   Saddle (ngựa đàn): ngựa đàn của đàn dây sắt và đàn nylon có cấu tạo hoàn toàn khác nhau. Đàn acoustic (theo đúng tiêu chuẩn) có 1 bộ phận là Bridge pin (tạm dịch là ghim ngựa – mấy cục tròn tròn để giữ dây đàn). Dây kim loại qui chuẩn được làm 1 đầu tròn, bộ phận này có tác dụng ghim dây đàn lại. Cấu tạo của dây nylon qui chuẩn là gá và buộc vào ngựa đàn, chứ ko dung đến bộ phận ghim, cho nên ko thể mắc dây nylon vào 1 cây acoustic steel.
–   Bộ phận tune đàn(khoá): cấu tạo khác nhau. Khoá đàn cho dây sắt thường là bé, do dây kim loại có khả năng căng rất cao, nên số vòng cuốn dây không cần nhiều. Ngược lại dây nylon độ căng ko cao như dây kim loại, nên khoá thường to và quấn được nhiều vòng dây. Tóm lại: sau những gì trình bày khá dài dòng(và có thể nhiều bạn coi là hơi thừa, nhưng mình thấy nó khá quan trọng đối với người mới tiếp xúc với guitar) để gắn dây nylon vào đàn, bạn cần mua 1 cây đàn… tiêu chuẩn để lắp dây nylon
Lắp dây kim loại vào đàn nylon – đừng dại dột
Ngược lại với vấn đề ở câu hỏi trên, nhiều bạn chơi đàn nylon lại có thắc mắc là “dây sắt tiếng hay hơn dây nylon, hay mình lắp dây sắt vào đàn nylon nhỉ???”
-Trả lời ngắn gọn: đừng dại dột trừ khi bạn muốn sớm đưa cây đàn của mình đến… xưởng gia công đồ gỗ, hoặc … làm củi cho lò sưởi. Đàn để lắp dây nylon được thiết kế hoàn toàn khác so với đàn lắp dây sắt. Có được âm thanh hoàn hảo nhất từ 1 cây đàn guitar là cả 1 quá trình nghiên cứu hang trăm năm về sự cân bằng giữa lực căng và sự mềm dẻo (cái này đã được rất nhiều nhà vật lý nghiên cứu, mình ko dám mạnh mồm nói nhiều :”>). Dây nylon có lực căng ít hơn dây sắt, vì thế mặt đàn dây nylon được làm mỏng + các bộ phận như Nut(lược đàn) và ngựa đàn được làm bằng chất liệu mềm hơn đàn dây sắt rất nhiều, do yêu cầu tạo ra âm thanh sáng, độ ngân lâu, độ vang, âm lượng của đàn dây nylon.Lắp dây sắt lên đàn nylon là 1 cách “phá đàn” rất “hiệu quả”. Do có lực căng lớn, sau 1 thời gian lắp dây sắt lên, cần đàn của bạn sẽ… cong veo, ngựa đàn và lược đàn sẽ mòn 1 cách …tuyệt đối.Ngoài ra, ở đàn acoustic dây sắt, có 1 bộ phận gọi là truss rod(cái này khá nhiều bạn ko để ý). Đó là 1 thanh kim loại được ăn sâu bên trong cần đàn, có tác dụng gia tăng khả năng chịu lực cho cần đàn, đồng thời điều chỉnh độ cong thẳng của cần đàn theo ý thích(bằng cách vặn bằng vít lục lăng). Bộ phận này hoàn toàn không có ở đàn dây Nylon .(đàn lắp dây sắt chất lượng kém cũng ko có bộ phận này)
Tóm lại: mỗi cây đàn sinh ra đều để làm nhiệm vụ của riêng nó, đàn dây kim loại để chơi dây kim loại, đàn dây nylon để chơi dây nylon. Đừng ai dại dột thử thách những điều không nên (thậm chí không thể) mà oan gia rơi lệ vì hỏng đàn :”>
Kích cỡ dây đàn ảnh hưởng như nào tới tiếng đàn?
mayguitar-daydan
 Trả lời: kích cỡ dây càng lớn thì càng căng. Dây đàn căng thì volume của tiếng đàn lớn hơn, và độ tập trung của tiếng đàn sẽ tốt hơn . Và tất nhiên là chơi đàn sẽ… tốn sức hơn. Ngoài ra, dây đàn căng thì độ rung khi gảy đàn của dây sẽ tập trung hơn(dây dao động với 1 vòng cung nhỏ hơn dây mềm) tiếng đàn đỡ bị buzz(tiếng rè khi dao động của dân đàn chạm vào phím hoặc mặt cần trong quá trình dây dao động). Dây đàn bé thì sẽ có những hiệu quả ngược lại.Tóm lại là: dây to thì khó chơi, dây bé thì dễ buzz.
 
Chất liệu dây đàn và tiếng đàn.
Có rất nhiều loại đàn: nylon, acoustic, electric. Mỗi loại đàn này cũng có rất nhiều loại dây và hãng làm dây. Mỗi loại dây khác nhau thì thường có hiệu quả âm thanh khác nhau, tuy nhiên vẫn có 1 số điều cơ bản.
–   Dây bọc đồng (Bronze wound): là loại dây acoustic phổ biến. Cho ra chất âm sáng nhất (khi còn mới). Ở nước ngoài thường dùng cho việc thu âm. Lý do: bề mặt của loại dây này bị mất rất nhanh sau vài giờ chơi. Tuy không đến nỗi phải thay dây, nhưng sẽ cho ra tiếng đàn tối hơn so với lúc mới thay.
–   Dây bọc đồng phot pho(Phosphor Bronze Wound): là hợp kim của đồng và phốt pho. Loại dây này có tiếng ấm chứ ko sáng như dây Bronze. Đồng thời chất âm của nó cũng kéo dài lâu hơn.
–   Dây thép bọc Silk (Silk & Steel): hay còn gọi là dây nylon. Các dây treble được làm từ nylon. Các dây bass có lõi là các sợi nylon gần giống “lụa”, được bọc ngoài bằng đồng mạ bạc(hoặc nhiều chất liệu khác). Không căng như dây kim loại, mà khá mềm, classical tone Diễn đàn mình ít người chơi electric guitar nên tạm thời mình chưa dịch phần electric strings
Vì sao dây đàn cổ điển lại là 3 dây kim loại và 3 dây nylon. Câu trả lời ở phần chất liệu dây đàn ở phía trên  những dây kim loại của 1 bộ dây đàn nylon bản chất chính là các sợi nylon được bọc ngoài bởi 1 lớp kim loại mỏng. Việc thay dây sắt cho những dây này là hoàn toàn không nên, vì độ căng của dây nylon hoàn toàn khác  Rất hại đàn nếu hiểu sai vấn đề này(như đã nói ở câu trên nữa).
 
Làm sao để chọn loại dây đàn nylon tốt nhất.
 Ba điều cần cân nhắc khi chọn dây đàn đó là tension(độ căng), chất liệu làm dây(material) và chất lượng dây
1. Tension(độ căng) – Dây đàn cổ điển được làm ở một vài độ căng từ thấp đến cao khác nhau bao gồm:-   Low tension, thường được ghi trên các nhãn mác là moderate hoặc light.-   Normal tension hay medium tension.-   Hard tension hay high tension.
 
2. Chất liệu – dây treble được làm từ nylon thường hoặc nylon tinh chế. Dây Nylon thuần được gia công, sau đó tinh chỉnh chính xác về kích cỡ. Dây nylon tinh chế được gia công với độ tỉ mỉ cao hơn. Sau khi gia công, dây treble có 1 độ nhám rất mỏng và mịn trên bề mặt. Ngoài ra dây treble còn được làm từ 1 số chất liều khác như sợi carbon và các chất liệu tổng hợp.Dây bass được làm bằng cách quấn đồng đỏ hoặc đồng mạ bạc quanh lõi sợi nylon.
 
3. Chất lượng – Dây đàn chất lượng cao giữ tune tốt và có độ bền cao.
-Chọn độ căng phù hợp: Độ căng của dây đàn quyết định tiếng đàn rất nhiều, dây càng căng thì tiếng đàn càng rõ, có xu hướng mạnh hơn về volume, đanh và sáng hơn về tone, tuy nhiên cũng khó chơi và cần thể lực tốt hơn. Dây low tension cho hiệu quả ngược lại.Tốt nhất chịu khó thử nghiệm và tìm ra độ tension hợp ý với bản than mình.
-Thử nghiệm các chất liệu dây khác nhau: Dây Nylon có 3 dây treble bằng nylon và 3 dây bass được bọc bằng kim loại quanh lõi nylon. Bởi thế nên về tone của dây đàn rất đa dạng, rất nhiều hãng dây tên tuổi đã cho ra nhiều công nghệ chế tạo dây khác nhau. Dây treble được làm từ nylon. (phần này mình đang mail cho 1 số hãng dây tên tuổi để có thêm thông tin về tone của các loại dây khác nhau)Dây bass được làm từ kim loại bọc quanh lõi Nylon. Có 2 loại kim loại chính là đồng(bronze) và đồng mạ bạc(Silver plated). Dây đồng có tone ấm và trầm hơn dây bạc rất nhiều.
Tuy nhiên tuổi thọ ko cao bằng. Dây mạ bạc có tone sáng và rõ hơn.Đôi điều về lịch sử dây đàn nylonTrước những năm của thập kỉ 40 thế kỉ trước, dây đàn cổ điển vẫn được làm từ ruột động vật. Dây treble được làm từ ruột cừu hoặc bò. Dây bass được bọc lụa bên ngoài ruột động vật.Trong thập kỉ 40, guitarist Albert Augustine, đồng thời là 1 nhà sản xuất dây đàn, đã sáng tạo ra loại dây guitar bằng nylon, và đã tồn tại gần 70 năm tính đến nay Sau rất nhiều thử nghiệm, ông cho ra 1 kết quả là dây nylon tạo ra 1 tiếng đàn đẹp và ít tạp âm hơn dây từ ruột động vật rất nhiều.Andrés Segovia – guitarist vĩ đại của lịch sử cây đàn guitar thế kỉ 20, là người ủng hộ dây đàn nylon của Augustine và cũng là người đã phát triển nó rộng rãi ra cộng đồng guitarist trên toàn thế giới.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *